Anasayfa / Kararlar / 2025/4862 E.
Karar · Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
Rehin açığı baştan belliyse ipotekli alacak için genel haciz yoluyla takip yapılabilir
Özet
Banka, genel kredi sözleşmelerinden doğan alacağı için asıl borçlu şirket ve kefiller aleyhine ilamsız takip başlatmış, itiraz üzerine itirazın iptali davası açmıştır. İlk derece mahkemesi, asıl borçlu şirketin fabrika binası üzerinde bankaya 4. dereceden ipotek bulunduğu için İİK 45 uyarınca bu borçluya ancak rehnin paraya çevrilmesi yoluyla gidilebileceğini kabul ederek şirket yönünden davayı reddetmiş, bölge adliye mahkemesi de istinafı esastan reddetmiştir. Yargıtay, alacağın rehin tutarını açıkça aşması veya alacaklının sonraki sırada ipotekli olması gibi nedenlerle baştan rehin açığı doğacağı kuvvetle muhtemelse, tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla genel haciz yoluyla takipte hukuki yarar bulunduğunu belirterek kararı bozmuştur. Somut olayda taşınmaz başka alacaklıların takibinde satılmış, bankanın 4. sıradaki rehni semeresiz kalmıştır.
Uygulamaya etkisi
Sonraki sıradaki ipotek alacaklısı, rehin açığı baştan öngörülebiliyorsa asıl borçluya da ilamsız takip yapabilir; bunun için ipotek sırası, önceki ipotekler ve taşınmaz değeri gibi verilerin dosyaya konulması önem taşır. Borçlu açısından İİK 45 itirazı, rehnin borcu karşılamayacağı açıkça belli olduğunda sonuç vermeyebilir.
In English
A bank sued to set aside the debtors' objection to its ordinary (non-judgment) enforcement proceedings for loan receivables; the main debtor company had granted the bank a fourth-ranking mortgage over its factory. The lower courts held that, under Article 45 of the Enforcement and Bankruptcy Law, the bank could pursue the mortgaged debtor only through foreclosure of the mortgage, and dismissed the claim against the company. The Court of Cassation reversed: where it is highly likely from the outset that the mortgage will not cover the debt, for example because the debt clearly exceeds the mortgage amount or the creditor ranks behind other mortgages, the creditor has a legitimate interest in ordinary attachment proceedings, provided there is no double recovery. In this case the property had already been sold in other creditors' proceedings and the bank's fourth-ranking mortgage yielded nothing. Practical point: a low-ranking mortgagee should document the expected shortfall when choosing ordinary proceedings against the debtor.
Monthly English summaries: Turkish Enforcement Law Update
Kararın ilgili bölümü
Yargıtay'ın değerlendirmesinden:
İİK 'nın 45/1 hükmü "Rehinle temin edilmiş bir alacağın borçlusu iflasa tabi şahıslardan olsa bile alacaklı yalnız rehinin paraya çevrilmesi yoliyle takip yapabilir. Ancak rehinin tutarı borcu ödemeğe yetmezse alacaklı kalan alacağını iflas veya haciz yoliyle takip edebilir." hükmünü haizdir.
Her ne kadar İİK'nın 45/1 madde hükmü gereğince rehinle temin edilmiş bir alacağın borçlusu aleyhine yalnızca rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip başlatılacak ise de; ilâmsız takibin yapıldığı tarih itibariyle taraflar arasındaki alacak-borç ilişkisinin rehin tutarından açıkça fazla olması, rehinli taşınmaz üzerinde birden fazla ipotek bulunup davacının ipotek sıralamasının sonraya tekabül etmesi vb. nedenlerle işin başından itibaren rehin açığı doğacağı kuvvetle muhtemel olan hallerde tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla genel haciz yoluyla takip yapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır.
Nitekim somut dosyada ipotekli taşınmaz başka alacaklıların takibi nedeniyle 18.900.000,00 TL üzerinden paraya çevrilmiş, davacının 4. sırada konulan rehni semeresiz kalmıştır. Bu durumda usul ekonomisi gereği tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla genel haciz yoluyla takip yapılmasında hukuki yarar bulunduğu gözetilerek davalı asıl borçlu ... hakkında da icra takibi yapılabileceği dikkate alınmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiş, hükmün bu nedenle bozulmasına karar vermek gerekmiştir.
Sonuç: Davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozularak kaldırılmasına, dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine 15.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verilmiştir.