Anasayfa / Kararlar / 2025/6093 E.
Karar · Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
Takip sonrası protokol ödenmezse geçersizleşir; itirazın iptali davası reddedilemez
Özet
Fatura alacağı için başlatılan takibe borçlunun itirazından sonra taraflar, borçlunun bono vereceği ve ödeme yapılmazsa geçersiz olacağı kararlaştırılan bir protokol imzalamıştır. Bono vadesinde ödenmeyince alacaklı itirazın iptali davası açmış, borç ise dava açıldıktan sonra ödenmiştir. İlk derece mahkemesi protokolü borcun yenilenmesi sayarak davayı reddetmiş, bölge adliye mahkemesi istinafı reddetmiştir. Yargıtay, protokolün ödeme yapılmaması halinde geçersiz olacağına dair hükmü nedeniyle bono ödenmeyince protokolün geçersizleştiğini, dava sonrası ödemeyle davanın asıl alacak yönünden konusuz kaldığını ve dava tarihindeki haklılık durumuna göre karar verilmesi gerektiğini belirterek kararı bozmuştur.
Uygulamaya etkisi
Takip sonrası yapılan sulh ve ödeme protokollerine 'ödeme yapılmazsa geçersizdir' kaydı konulması, temerrüt halinde eski alacağa dayanmayı korur. Dava açıldıktan sonra borç ödenirse dava konusuz kalır, ancak yargılama giderleri bakımından dava tarihindeki haklılık durumu belirleyicidir.
In English
A seller started enforcement for unpaid invoices; after the buyer objected, the parties signed a settlement protocol under which the buyer handed over a promissory note and the protocol would become void if payment was not made. The note was not paid on maturity, the seller sued to set aside the objection, and the debt was paid only after the lawsuit was filed. The lower courts treated the protocol as a novation and dismissed the claim, but the Court of Cassation reversed, holding that under the protocol's own 'void if unpaid' clause it lapsed when the note was dishonoured. Since payment came after filing, the claim had become moot as to the principal, and the court must decide costs according to who was right on the filing date. Practical point: a creditor who settles after enforcement should include an express 'void on default' clause so the original claim survives non-payment.
Monthly English summaries: Turkish Enforcement Law Update
Kararın ilgili bölümü
Yargıtay'ın değerlendirmesinden:
Uyuşmazlık, icra takibi başlatıldıktan sonra taraflar arasında yapılan 07.08.2019 tarihli protokolün borç yenileme niteliğinde olup olmadığı, buradan varılacak sonuca göre protokolde belirlenen senedin vadesinde ödenmemesi durumunda protokolün geçerliliğinin devam edip etmeyeceği ve bonoya dayalı takibin protokole etkisinin olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.
Protokolün 4. maddesinde ise ödemenin yapılmaması durumunda protokolün geçersiz olacağı kararlaştırılmıştır. Bu madde uyarınca bono vadesinde ödenmediğinde protokolün geçersiz hale geldiğinin kabulü gerekmekte olup, bonoya dayalı takipte tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla takip başlatılmasında bir usulsüzlük bulunmamaktadır.
Bu davanın açılmasından sonra 26 Haziran 2020 tarihinde borcun ödendiği anlaşılmaktadır. Bu durumda itirazın iptali davası asıl alacak yönünden konusuz kalmıştır. Ancak davanın açıldığı tarihteki haklılık durumuna göre mahkemece bir karar verilmesi gerekirken Protokole yanlış anlam verilerek davanın reddine karar verilmesi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.
Sonuç: Davacının temyiz itirazlarının kabulüyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozularak kaldırılmasına ve dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine 03.06.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verilmiştir.