Düzenli geliri olan bir borçluda en etkili tahsil yollarından biri maaş haczidir. Takip kesinleştikten sonra icra dairesi, borçlunun işverenine haciz müzekkeresi gönderir ve işveren her ay belirlenen kısmı kesip icra dosyasına yatırır.
Ne kadarı haczedilebilir? (İİK 83)
Kanuna göre maaş, ücret ve benzeri gelirler, icra memurunca borçlu ve ailesinin geçimi için gerekli görülen miktar ayrıldıktan sonra haczedilir. Haczedilecek kısım maaşın dörtte birinden az olamaz. Uygulamada kesinti çoğunlukla net maaşın dörtte biri üzerinden yapılır.
Borçlunun açık rızası varsa daha yüksek oranda kesinti yapılabilir. Nafaka alacakları ise diğer hacizlerden önce gelir.
Birden fazla alacaklı varsa: sıra kuralı
Aynı maaşa birden fazla icra dosyasından haciz gelirse işveren kesintileri paylaştırmaz. Haciz müzekkereleri geliş sırasına göre sıraya konur:
- Kesinti önce birinci sıradaki dosyaya ödenir.
- O dosyadaki borç tamamen bitince ikinci sıradaki dosyaya geçilir.
Nafaka alacakları bu sıradan önce gelir. Bu yüzden maaşa erken haciz koydurmak, tahsil süresini doğrudan etkiler; takip kesinleşir kesinleşmez maaş haczi talep etmek önemlidir.
Emekli maaşı haczedilebilir mi? (5510 SK 93)
SGK'dan alınan emekli maaşları kural olarak haczedilemez. İki istisna vardır:
- Nafaka borçları için haciz konulabilir.
- Borçlunun haczine muvafakat etmesi (rıza göstermesi) hâlinde haciz konulabilir.
Muvafakat konusunda Yargıtay uygulaması belirleyicidir: borçlunun takip kesinleşmeden, örneğin ödeme emrine itiraz hakkından feragat ettiği aynı dilekçede verdiği muvafakat, derece mahkemelerince geçersiz sayılabilmektedir. Muvafakatin takip kesinleştikten sonra ayrı bir beyanla alınması güvenli yoldur.
İlgili karar: Yargıtay 3. HD, 2026/1839 K. — emekli maaşı haczine muvafakat
Borçlu işten ayrılırsa veya maaşı değişirse
Haciz müzekkeresi işverene yöneliktir. Borçlu işten ayrılırsa kesinti durur; yeni işyeri belirlenince yeni işverene müzekkere gönderilmesi gerekir. Bu nedenle SGK kayıtlarının dosya üzerinden düzenli olarak sorgulanması, yeni işyerinin hızla tespit edilmesini sağlar.
İşverenin sorumluluğu
Haciz müzekkeresini alan işveren, kesintiyi yapmak ve icra dairesine bildirmekle yükümlüdür. Kesinti yapmayan veya gerçeğe aykırı beyanda bulunan işveren, kesmesi gereken tutardan sorumlu tutulabilir ve hakkında yaptırım uygulanabilir.
Özet
- Maaşın en az dörtte biri haczedilir; nafaka alacakları önceliklidir.
- Birden fazla haciz varsa sıra uygulanır; erken haciz önceliktir.
- Emekli maaşı yalnız nafaka için veya borçlunun geçerli muvafakatiyle haczedilir.